De eerste zaal van de hoofdtentoonstelling in het Arsenale, samengesteld door Carlo Ratti, liet een blijvende indruk op ons achter. De installatie “Terms and Conditions” confronteert bezoekers met de effecten van onze comfortgewoonten. In een verduisterde, spiegelende ruimte hingen airconditioners aan het plafond, waarvan de warme uitlaatlucht rechtstreeks de ruimte in werd geleid. Daaronder bevindt zich een plas water die de warmte en de reflecterende oppervlakken versterkt. Deze enscenering creëert een gevoel van fysiek ongemak en weerspiegelt de vaak over het hoofd geziene gevolgen van ons energieverbruik.

Een bijzonder hoogtepunt op het buitenterrein was de installatie van Norman Foster + Partners, die werd gemaakt in samenwerking met het Norman Foster Institute. Het gaat over toekomstige mobiliteitsconcepten op het water, inclusief de mogelijkheid om innovatieve watervoertuigen te testen. De uitgebreide installatie combineert onderzoek, ontwerp en technologie en richt zich op de rol van infrastructuur in een klimaatbewuste stedelijke ontwikkeling.

Een andere opmerkelijke installatie op het terrein, getiteld “Laguna Viva”, bood de mogelijkheid om verse espresso te drinken uit gefilterd lagunewater en werd bekroond met de Gouden Leeuw voor Beste Deelname door de internationale jury van de Architectuurbiënnale. Een speciaal ontwikkeld filtratiesysteem voorziet de koffiemachine van gezuiverd water dat rechtstreeks uit de Venetiaanse lagune komt. We hebben het natuurlijk geprobeerd en kunnen zeggen dat de espresso uitstekend was en misschien nog wel beter smaakte in de speciale ambiance van de Architectuurbiënnale.

Naast de uitgebreide hoofdtentoonstelling beschouwen we ook het Marokkaanse nationale paviljoen op het Arsenale-terrein als een van de meest indrukwekkende bijdragen aan de Architectuurbiënnale. Deze tentoonstelling, getiteld “Materiae Palimpsest” en samengesteld door Salima Naji, onderzoekt de culturele en architectonische mogelijkheden van de bouw met leem. De tentoonstelling laat zien hoe traditionele Marokkaanse technieken gecombineerd kunnen worden met hedendaagse digitale methoden waarbij de nadruk ligt op de relatie tussen vakmanschap, materiaal en mensen. In een meeslepende ruimtelijke ervaring brengt het paviljoen de duurzaamheid van lokale grondstoffen tot leven.

Een opvallend voorbeeld is het Duitse paviljoen dat werd samengesteld door het “stresstest”-team. Onder de titel “Open for Maintenance / Open for Transformation” hebben ze het paviljoen omgetoverd tot een ervaringsruimte en het startpunt voor een verkenning van klimaatbestendigheid en transformatieprocessen in stedelijke ontwikkeling. Bijzonder illustratief: een visualisatie van mogelijke maatregelen om onze CO2-uitstoot te verminderen.

De bijdrage werd samengesteld door Anh-Linh Ngo, Franziska Gödicke, Christian Hiller en Melissa Angela Alemaz Koch (ARCH+), Anne Femmer en Florian Summa (Summacumfemmer) en Juliane Greb en Petter Krag (Büro Juliane Greb).

Het Canadese paviljoen behandelt echter een heel ander onderwerp: onder de titel “Archi-féroces” van Lateral Office rond Lola Sheppard en Mason White wordt de vraag gesteld hoe microbieel leven de gebouwde omgeving kan vormgeven en wordt het zonder meer een echt laboratorium. Indrukwekkende, levende sculpturen in het paviljoen laten zien hoe intelligent dit soort bacteriën kan helpen onze omgeving vorm te geven.

In het Servische paviljoen staat het thema circulariteit centraal. De ruimte, samengesteld door Marija Mojasevic en Luka Cakic en volledig bedekt met geweven textiel, lijkt op het eerste gezicht sculpturaal en rustig. Pas wanneer de spindels aan de muren worden bevestigd, wordt geleidelijk duidelijk waar het echt om gaat. Het textiel met de titel “Woven Structures” wordt tijdens de hele duur van de Biënnale voortdurend uitgerold en weer opgerold. De spindels worden bewogen met behulp van fotovoltaïsche elementen op het dak en de gevel. Op deze manier wordt het idee van circulatie niet alleen gethematiseerd, maar ook in de praktijk gebracht: aan het einde van de tentoonstelling kan het opgerolde materiaal intact worden hergebruikt.

Juist in deze ernstige en gespannen tijden als gevolg van de wereldgebeurtenissen heeft het Poolse paviljoen veel mensen aan het glimlachen gemaakt. Onder de titel “Panic Room” van Jacek Sosnowski en Zofia Jakubowicz worden de angsten en onzekerheden van het moderne leven op humoristische en kritische wijze onder de loep genomen met behulp van architecturale middelen. Zo is bijvoorbeeld een brandblusser uit angst voor brand in het Poolse paviljoen afgebeeld als een heiligenbeeld en moedigt de veelheid aan veiligheidsborden rond de vluchtdeur ons aan om onze architectuur en de normen erachter in twijfel te trekken.